napisz do nas dodaj do ulubionych ustaw jako startowa

miejsca turystyczne
Bondyrz
warto wiedzieć
Górecko Kościelne
historia
warto zobaczyć
Rezerwat Szum
Józefów
historia
warto zobaczyć
inf. turystyczne
Rez. Czartowe Pole
Krasnobród
historia
warto zobaczyć
inf. turystyczne
kult Maryjny
sanatorium
okolice
Krynice
warto wiedzieć
Kosobudy
warto wiedzieć
Skierbieszów
warto wiedzieć
Susiec i okolice
historia
warto zobaczyć
szumy nad Tanwią
inf. turystyczne
Tomaszów Lub. i okolice
historia
warto zobaczyć
inf. turystyczne
Rezerwat Piekiełko
Udrycze
warto wiedzieć
Zamość
historia
warto zobaczyć
inf. turystyczne
Zwierzyniec
historia
warto zobaczyć
inf. turystyczne
ciekawostki
szlaki i scieżki
architektura drewniana


idź do »
strona startowa
Roztocze - informacje ogólne
miejscowości
noclegi
fotogaleria
atrakcje
praktyczne

Susiec

-- historia --


Susiec (Suszec) leży wśród piaszczystych wydm na wysokości 260 m n.p.m., w pobliżu południowej krawędzi Roztocza Środkowego na granicy z Równiną Biłgorajską. Niegdyś tereny te należały do starostwa zamechskiego. Zostało ono nadane w dzierżawę (wraz ze starostwem krzeszowskim), Janowi Zamoyskiemu przez króla Zygmunta III Wazę. Niebawem hetman wielki koronny Jan Zamoyski popierając króla odparł pod Krakowem, a następnie pokonał w bitwie pod Byczyną (1588 r.) arcyksięcia austriackiego Maksymiliana, który uzurpował sobie prawo do polskiego tronu. Król, w podzięce za udzielone wsparcie, oddał wtedy Zamoyskim wspomniane powyżej starostwa na własność. Wtedy był tu jeszcze tylko zwarty bór. Pierwsze informacje o zasiedleniu pochodzą z 1582 r., kiedy na płynącym w pobliżu Potoku Łosinieckim (zwanym na przestrzeni dziejów Kuryłówką, Szuskiem, Wełniaczką, Wojniaczką i Rybnicą - tak nazywa się obecnie pobliska wieś), istniał młyn Sikliwców i Świdów. Z 1643 r. pochodzi zapis o młynie na rzece Jeleń, wtedy zwanej Wieluńką. W tymże roku trzeci ordynat Jan „Sobiepan" Zamoyski przeniósł na uroczysko Susiec hutę wypalającą żelazo z rud darniowych, poprzednio znajdującą się we wsi Szarowola pod Tomaszowem Lubelskim. Z 1748 r. pochodzi zapis o wsi Skwarki, wtedy zwanej Skwarnikami (nazwa nawiązuje do gorąca panującego w hucie, wieś w późniejszym okresie połączona z Suścem).

Na początku XVIII w. ordynat Tomasz Zamoyski sprowadza tutaj unickich mnichów reguły św. Bazylego. Dla nich, na pobliskim wzniesieniu zwanym obecnie Kościółkiem, zostały wzniesione cerkiew i klasztor. W 1791 r. utworzono hutę szkła Par na miejscu dzisiejszej wsi Paary. Powstały 4 młyny, folusz (zakład produkcji sukna), 4 karczmy i browar w Rybnicy. Par wraz z Rybnicą i Suścem stanowił jeden z największych ośrodków metalurgicznych Ordynacji, trwający w dobrej kondycji do początku XIX w. Tutaj wykonano wyposażenie dla hamerni (czyli kuźnicy przerabiającej żelazo uzyskane w hucie) nad rzeką Sopot. Do dziś znajduje się tam wieś Hamernia.

Ok. 1800 r. powstał w Suścu drewniany kościół, pół wieku później zastąpiony przez murowany. Po rozbiorach osada znalazła się w pobliżu granicy pomiędzy Królestwem Polskim a Galicją. Okolice Suśca były użytkowane rolniczo, piaszczysta ziemia nie jest jednak urodzajna. Relacja z XIX w. podaje, że "okolica wsi lesista (przeważnie lasy sosnowe), grunt po części piaszczysty, PO części kamienisty. Włościanie, pomimo nieurodzajnej gleby, hodują wiele bydła i owiec, dzierżawiąc od Ordynacji leśne pustki i łąki. Przy tym trudnią się hodowlą pszczół i posiadają bogate Pasieki". Z powodu zakończenia pracy przez miejscowe zakłady metalurgiczne, w 1830 r. znaczna część mieszkańców została przeniesiona do nowo powstałej wsi Zamiany pod Tomaszowem Lubelskim.

We wrześniu 1939 r. zacięte boje toczyły tu armie „Lublin" i „Kraków", osłaniane przez 6 dywizje piechoty Bernarda Monda. 21 żołnierzy pochowano na susieckim cmentarzu. Koło leśniczówki Susiec cześć wspomnianej 6 dywizji zakopała swoje sztandary. Także we wrześniu w okolicy Suśca zawiązała się organizacja KLON (Konsolidacja Obrońców Niepodległości, później weszła ona do Związku Walki Zbrojnej). Wieś była miejscem wielu akcji partyzanckich związanych z niszczeniem linii kolejowej, m.in. w 1943 r. oddział AK Konrada Bartoszewskiego „Wira" całkowicie zniszczył stacje. O strategicznych transportach informował partyzantów wywiad złożony z miejscowych kolejarzy.

źródło: A. Pawłowski: "Roztocze, Puszcza Solska, Lasy Janowskie i Wyżyna Wołyńska (część polska).